Bracia Kaufman z Białegostoku - prekursorzy kina Utwórz PDF Drukuj Wyślij znajomemu
 
Mało kto dzisiaj wie, że słynny reżyser Dziga Wiertow, twórca wciąż wyświetlanego Człowieka z kamerą i teorii Kina - Prawdy, pochodził z rodziny białostockich Żydów. Naprawdę nazywał się Denis Kaufman a jego dwaj bracia Borys i Michaił Kaufmanowie byli operatorami wielu znanych filmów. Historii ich losów, wędrówki po świecie i przedsięwzięć filmowych mogliśmy wysłuchać w niedzielny wieczór 25 października na naszym Uniwersytecie.
Osią wykładu reżysera i filmoznawcy Daniela Birda było sześć miast, w których bracia przebywali. Nieprzypadkowo, bowiem ich rola w całej historii była podwójna. Nie tylko stanowiły tło opowieści o historii filmu i osobistych perypetiach Kaufmanów, były także jednym z jej bohaterów. 
 
Mieliśmy okazję wczuć się w atmosferę XIX-wiecznego Białegostoku, awangardowej Moskwy, Kijowa, Nicei, Paryża i Nowego Jorku. Część z tych miast mogliśmy także zobaczyć na ekranie, jako że po karierze literackiej w wielkich powieściach, miasto stało się ulubionym tematem filmów z początku XX wieku. Obok filmu Wiertowa, gdzie połączone zostały zdjęcia z Moskwy, Kijowa i Odessy, powstały takie dzieła jak Berlin- Symfonia wielkiego miasta Waltera Ruttmana czy A propos Nicei Jeana Vigo. Jak zaznaczał Daniel Bird pokazując fragmenty Człowieka z kamerą, nie tyle chodziło o to, by przedstawić w nich konkretną historię, lecz o to by za pomocą odpowiedniego montażu i efektów specjalnych odzwierciedlić rytm i dynamikę życia miejskiego.
Temu służyło, według Wiertowa, Kino Prawda, w którym niedoskonałe oko ludzkie zostaje zastąpione przez perfekcyjne oko kamery filmowej, profesjonalni a zarazem sztuczni jego zdaniem aktorzy przez podpatrywanych z ukrycia naturszczyków, a fabuła przez spontaniczne życie.
Zarówno teoria jak i twórczość Wiertowa stanowiła ogromne źródło inspiracji dla wielu filmowców, szczególnie dokumentalistów. Praca pozostałych braci także na trwałe zapisała się w historii kina. Michaił współpracował z  Wiertowem, był nie tylko twórcą ale i bohaterem Człowieka z kamerą. Borys był operatorem Jeana Vigo, z którym nakręcił większość filmów, w tym oglądane przez nas we fragmentach Atalantę, A propos Nicei i Pałę ze sprawowania. Jest także autorem zdjęć do Dwunastu gniewnych ludzi Sydneya Lumeta i Na nabrzeżach Elii Kazana, który został nagrodzony Oscarem.
Wszyscy trzej napotykali na wiele przeszkód, zarówno osobistych jak i zawodowych. Krytykowani i niedoceniani za życia weszli obecnie do kanonu kina światowego. Którzy spośród dzisiejszych reżyserów promowanych i hołubionych znani i cenieni będą za lat 70? a którzy z dziś krytykowanych i spychanych na margines wejdą do panteonu ważnych autorów?

Daniel Bird – ur. w Stoke-on-Trent w Anglii w 1978 roku. Wykładowca, krytyk, filmoznawca, reżyser, dokumentalista. Publikował na łamach pism: Eyeball, „The Wire”, Vertigo, Aktivist, Kwartalnik Filmowy. Autor książek o Romanie Polańskim (2002) i Walerianie Borowczyku (w przygotowaniu).

 
Wstecz